ตามที่มีการเผยแพร่ข้อมูลและข้อกังวลของประชาชนเกี่ยวกับปริมาณผักตบชวาและวัชพืชในลำคลองเขตพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง นั้น

สำนักงานชลประทานที่ 15 ขอขอบคุณสำหรับข้อมูลและการแจ้งเรื่องเข้ามา ทางสำนักงานฯ และท่านผู้อำนวยการฯ ขอชี้แจงว่า สำนักงานฯ ได้ติดตามสถานการณ์และตระหนักถึงผลกระทบต่อการสัญจรทางน้ำ คุณภาพน้ำ รวมถึงการระบายน้ำในพื้นที่มาโดยตลอด โดยได้สั่งการให้โครงการชลประทานและส่วนเครื่องจักรกลในสังกัด บูรณาการร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่น เร่งระดมเครื่องจักรกลและกำลังเจ้าหน้าที่เข้าดำเนินการกำจัดผักตบชวาอย่างต่อเนื่อง ดังนี้:
จุดที่ดำเนินการแล้วเสร็จในปีงบประมาณ 2569 ปริมาณรวม ดังนี้
1) กำจัดวัชพืชคลองนายแปลก-บ้านบางตัด ตำบลรามแก้ว อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช
2) กำจัดวัชพืชคลองบางกลม ตำบลชะอวด อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช
3) กำจัดวัชพืชคลองระบายน้ำสายหลักในเขตฝ่ายส่งน้ำและบำรุงรักษาที่1 ด้วยเรือขุด ตำบลหูล่อง อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช
4) กำจัดวัชพืชคลองลาไม ตำบลวังอ่าง อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช
5) กำจัดวัชพืชคลองห้วยหลุด ตำบลลานข่อย อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง
6) กำจัดวัชพืชอ่างเก็บน้ำห้วยน้ำใส ตำบลลานข่อย อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง
7) ขุดลอกวัชพืชและสิ่งกีดขวางทางน้ำคลองชักน้ำและระบายน้ำ พื้นที่ MD2 ตำบลคลองน้อย อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช
8) ขุดลอกวัชพืชและสิ่งกีดขวางทางน้ำคลองชักน้ำและระบายน้ำพื้นที่ MD4 ตำบลเกาะทวด อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช
9) ขุดลอกวัชพืชและสิ่งกีดขวางทางน้ำคลองชักน้ำและระบายน้ำพื้นที่ MD5 ตำบลเชียรใหญ่ อำเภอเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช
10) การป้องกันภัยอันเกิดจากน้ำและค่าบำรุงรักษาทางน้ำชลประทาน จำนวน 15 สายคลอง ในเขตตำบลสวนหลวง
11) กำจัดวัชพืชและสิ่งกีดขวางทางน้ำ พรุคงอินทร์ – พรุอ้ายเล ต.ควนชะลิก อ.หัวไทร จ.นครศรีธรรมราช
12) กำจัดวัชพืชหน้า ปตร.อุทกวิภาชประสิทธิ ต.หูล่อง อ.ปากพนัง จ.นครศรีธรรมราช
13) กำจัดผักตบชวาบริเวณคลองชะอวด ต.ท้องลำเจียก อ.เชียรใหญ่ จ.นครศรีธรรมราช
14) กำจัดวัชพืชคลองส่งน้ำ (1L- 4R – LMC กม. 0+000 – 4+500 ) ฝายคลองท่าดี ตำบลกำแพงเซา อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
15) กำจัดวัชพืชคลองส่งน้ำ (LMC กม. 6+700 – 12+555 ) ฝายคลองท่าดี ตำบลโพธิ์เสด็จ ตำบลนาเคียน นาทราย อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
16) กำจัดวัชพืชคลองส่งน้ำ (4R-LMC กม. 0+000 – 2+700 ) ฝายคลองท่าดี ตำนาเคียน ตำบลนาทราย อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
17) กำจัดวัชพืชคลองไม้เสียบ ตำบลท่าเรือ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
18) กำจัดวัชพืชคลองท่าซัก 11+000 – 14+300 ตำบลท่าซัก อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
19) กำจัดวัชพืชคลองป่าเหล้า ตำบลปากนคร อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
20) กำจัดวัชพืชคลองส่งน้ำสาย LMC ฝายคลองเสาธง กม.1+544 – 2+800 ตำบลขุนทะเล อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
21) กำจัดวัชพืชคลองส่งน้ำสาย 1R-LMC ฝายคลองท่าดี กม.0+500 – 1+500 ตำบล ตำบลไชยมนตรี อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
22) กำจัดวัชพืชคลองส่งน้ำสาย1R – LMC ฝายคลองเสาธง กม. 0+000 – 2+000 ตำบลท้ายสำเภา อำเภอพระพรหม จังหวัดนครศรีธรรมราช
23) กำจัดวัชพืชคลองชะเมา(สะพานวัดโดน) ตำบลท่าเรือ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
24) กำจัดวัชพืชคลองชะเมา(สะพานวัดลาว) ตำบลท่าเรือ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
25) กำจัดวัชพืชคลองชะเมา(สะพานบางหว้า) ตำบลท่าเรือ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
26) กำจัดวัชพืชคลองหนองหนอน (สะพานหน้าโรงเรียนวัดหนองหนอน) ตำบลท่าเรือ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
27) กำจัดวัชพืชคลองส่งน้ำสาย 2L-1L-LMC กม. 1+000 – 2+500 ตำบลนาสาร อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
28) กำจัดวัชพืชคลองมะม่วงตลอด (คลองเลียบถนน 403) ตำบลนาสาร อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
29) กำจัดสิ่งกีดขวางทางน้ำคลองท่าซัก ระยะทาง 4.1 กิโลเมตร ตำบลท่าซัก อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
30) ขอรับการสนับสนุนเครื่องจักรกลเพื่อดำเนินการขุดลอกปากคลองส่งน้ำ 4 จุด ได้แก่ ตำบลบ้านเนิน อำเภอเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช
31) กำจัดวัชพืชคลองบางฉนาก ตำบลปากพนังฝั่งตะวันตก อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช
32) กำจัดวัชพืชสะพานวัดโพธิ์ใหม่ ตำบลท่าขนาน อำเภอเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช
33) กำจัดวัชพืชสะพานบ้านใหม่คลองบางไทร ตำบลบ้านใหม่ อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช
34) กำจัดวัชพืชวัดมุจลินทราวาส (วัดบ่อจิก) ตำบลบางจาก อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช ตัน9

จุดที่สำนักงานชลประทานที่ 15 กำลังดำเนินการกำจัดผักตบชวาอยู่ในปัจจุบัน
1) กำจัดวัชพืชคลอง 8L-MD8 โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาปากพนังบน ตำบลการเกด อำเภอเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช
2) กำจัดวัชพืชคลอง 5R-MD8 ตำบลควนชะลิก อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช
3) กำจัดวัชพืชคลองควนชะลิก-คลองแดน ตำบลแหลม อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช
4) กำจัดวัชพืชบริเวณคลองระบายน้ำ D3 ควนสมบูรณ์ ตำบลท่าประจะ อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช
5) กำจัดวัชพืชคลองสวนหลวง ตำบลปากนคร อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
6) ขุดลอกกำจัดวัชพืชแม่น้ำปากพนังจากจุดท้ายวัดไทรทองถึงสะพานการะเกด ตำบลการะเกด อำเภอเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช
7) กำจัดวัชพืชคลองบางตัด ตำบลท่าขนาน อำเภอเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช
8) กำจัดวัชพืชและสิ่งกีดขวางทางน้ำ บริเวณสะพานวัดหนองหนอน ตำบลท่าเรือ อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช
9) กำจัดวัชพืชและสิ่งกีดขวางทางน้ำบริเวณประตูระบายน้ำอุทกวิภาชประสิทธิ และบริเวณหน้าประตูฉุกเฉิน อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช
10) กำจัดวัชพืชคลองบางตัด-คลองบ้านกลาง อำเภอเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช

แผนการเข้าดำเนินงานในระยะเร่งด่วน ภายในเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม 2569 จำนวน 5 สายคลอง ดังนี้
1) คลองชะอวด – เชียรใหญ่ ช่วงหน้าวัดโพธิ์ใหม่ ตำบลท่าขนานและตำบลท้องลำเจียก อำเภอเชียรใหญ่จนถึงประตูระบายน้ำอุทกวิภาชประสิทธิ อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช
2) คลองชะเมา (ช่วงวัดโดน – ปากเนตร) อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช
3) คลองบางไทร (ช่วงบางไทรไปจนถึงตำบลบางศาลา และตำบลบ้านใหม่) อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช
4) คลองฆ้อง-คลองกอก ตำบลสวนหลวง อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดนครศรีธรรมราช
5) คลองใหม่สุรินทร์ เชียรเขา – ชะเมา อำเภอปากพนัง อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดนครศรีธรรมราช
ปัญหาและอุปสรรคของการกำจัดวัชพืชผักตบชวาลุ่มน้ำปากพนัง
ปัญหาและอุปสรรคในการกำจัดวัชพืช ในพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง มีความซับซ้อนทั้งในด้านกายภาพของระบบนิเวศ การบริหารจัดการ และข้อจำกัดด้านเครื่องจักรกล ซึ่งสามารถสรุปประเด็นสำคัญได้ดังนี้
1. ผักตบชวามีอัตราการเจริญเติบโตที่รวดเร็ว ธาตุอาหารจากภาคเกษตรกรรมและชุมชนสะสมอยู่มาก ซึ่งเป็นสภาวะที่เหมาะแก่การเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็วของผักตบชวาสามารถขยายพื้นที่ได้เท่าตัวภายใน 60 วัน
2. โครงข่ายลำน้ำที่ซับซ้อน ลุ่มน้ำปากพนังมีคลองระบายน้ำ คลองส่งน้ำ และลำเหมืองเชื่อมโยงกันเป็นโครงข่ายจำนวนมาก เมื่อมีการกำจัดผักตบชวาในลำน้ำสายหลักไปแล้ว วัชพืชที่หลงเหลืออยู่ในคลองซอยขนาดเล็กหรือพื้นที่น้ำท่วมขังจะไหลออกมาสมทบในคลองสายหลักอย่างต่อเนื่องเมื่อระดับน้ำเปลี่ยนแปลง
3. ผักตบชวาถูกพัดพาตามกระแสลมและกระแสน้ำขึ้นน้ำลง ต้องเคลื่อนย้ายเครื่องจักรตาม ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการกำจัด
4. ข้อจำกัดในด้านจำนวนเครื่องจักร เมื่อเทียบกับปริมาณผักตบชวา สำนักงานชลประทานที่ 15 รับผิดชอบพื้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราช สุราษฎร์ธานี กระบี่ พังงา และภูเก็ต มีเครื่องจักรสำหรับการกำจัดผักตบชวา ประกอบด้วยรถขุดตีนตะขาบแขนยาว รถขุดตีนตะขาบ แขนมาตรฐาน เรือขุดชนิดปูตักแบบแบคโฮลงโป๊ะ เรือกำจัดวัชพืชแบบแบคโฮลงโป๊ะ เรือกำจัดวัชพืชแบบแบคโฮลงโป๊ะ เรือนวัตกรรม เรือกำจัดวัชพืชแบบสายพานลำเลียงรวม 14 ลำ มีความจำเป็น ต้องจัดสรรเครื่องจักรเครื่องมือสำหรับการกำจัดผักตบชวาให้ครอบคลุมทั้ง 5 จังหวัด
5. ข้อกำจัดด้านการบูรณาการหน่วยงานท้องที่และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการบำรุงรักษาลำน้ำอย่างต่อเนื่องภายหลังการกำจัดผักตบชวา ส่งผลให้วัชพืชดังกล่าวกลับมาแพร่ขยายหนาแน่นในลำน้ำอีก
ข้อเสนอแนวทางการจัดการผักตบชวาในพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนังอย่างยั่งยืนด้วยบูรณาการความร่วมมือทุกหน่วยงาน
เพื่อให้เกิดการบริหารจัดการอย่างยั่งยืน สำนักงานชลประทานที่ 15 สามารถทำหน้าที่เป็นหน่วยงานหลักในการบูรณาการความร่วมมือ เพื่อจัดทำ ‘บันทึกข้อตกลง (MOU) การแบ่งเขตพื้นที่รับผิดชอบลุ่มน้ำปากพนัง’ ร่วมกับองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครศรีธรรมราช และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ โดยกำหนดขอบเขตภารกิจตามแนวลำน้ำในความรับผิดชอบ”
1. คลองสายหลักและหน้าอาคารชลประทาน : สำนักงานชลประทานที่ 15 รับผิดชอบหลักในการใช้เครื่องจักรกลหนัก (เรือกำจัดวัชพืช, แบคโฮลงโป๊ะ) และติดตั้งทุ่นดัก
2. คลองซอย คลองไส้ไก่ และลำธารสาธารณะ : เทศบาล อบต. อบจ. สำนักงานโยธาธิการฯ และหน่วยทหารพัฒนาในพื้นที่รับผิดชอบการจัดเก็บด้วยแรงงานคนและเครื่องจักร ไม่ให้ผักตบชวาหลุดรอดออกมาสมทบในคลองสายหลัก
3. จุดแปรรูปประจำตำบล: อปท. จัดหาที่ดินและโรงเรือนหมักปุ๋ย ส่วนหน่วยงานเกษตรและพัฒนาชุมชนเข้ามาถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตปุ๋ยอินทรีย์จากผักตบชวาให้วิสาหกิจชุมชนนำไปต่อยอดเชิงพาณิชย์
ทั้งนี้ หากท่านพบเห็นจุดที่มีผักตบชวาหนาแน่นและกีดขวางทางน้ำในเขตชลประทาน สามารถแจ้งได้ที่กล่องข้อความ (Inbox) ของเพจสำนักงานชลประทานที่ 15 หรือสายด่วนกรมชลประทาน 1460
